Загрузил Och Bold

SI систем 2019.09-converted

Реклама
Хэмжил зүйн төвийн
Хэмжих хэрэгсэл хүлээн авах,
оношлогоо,тохируулгын инженер
Л. Бямбасүрэн
» SI гэдэг нь Syst’eme International d’Unit’es,
буюу the International System of Units,
Нэгжийн олон улсын систем гэсэн үгний
товчлол юм.
» SI нь олон улсын худалдаа, үйлдвэрлэл, эрүүл мэнд, аюулгүй
байдал, хүрээлэн буй орчныг хамгаалах гэх мэт амьдралын
бүхий л салбарт төдийгүй эдгээрийг үндэслэсэн шинжлэх
ухааны суурь судалгаанд ч ашиглахад чиглэсэн нэгжүүдийн
тогтвортой систем юм.
» SI өөр хоорондоо уялдаа холбоо бүхий үндсэн болон
уламжилсан нэгжүүдээс бүрддэг.
» Нэгжийг илэрхийлэх тэгшитгэл томъѐог бичихэд хялбар,
шилжилтийн коэффициентгүй болсон.
» Сургалт болон хэрэглээнд хялбар болсон.
» Хэмжил нь аливаа юмс, үзэгдэлд хамаарах нэг ба хэд
хэдэн хэмжигдэхүүний утгыг туршлагаар олж авах үйл
явц юм.
» Хэмжлийн үр дүн
нь тухайн хэмжигдэхүүн юмс,
үзэгдлийн шинж чанарыг харуулах
бөгөөд тухайн
физик хэмжигдэхүүнийг илэрхийлсэн нэгж ба тоон утга
2-ын үржвэрээр илэрхийлэгдэнэ.
Q  n Q
L=10∙1 m=10 m, Р=500 ∙1Ра= 500 Pa, m=15∙1 kg=15 kg
1789
1791
1795
1875
1889
Франц улсад хэмжлийн нэгжийн эталоныг бийболгох
шийдвэр гарсан
Парис хотыг дайран өнгөрөх меридианы 10 саяхуваасны
нэгтэй тэнцүү уртын эталон болгов.
Францад Метрийн систем албан ёсоор батлагдсан
Метрийн хэлэлцээрт 17 орон нэгдэн оров
Олон улсын килограмм ба метрийн прототипийг бүтээв. Pt-Ir
18892019
18891960
“FOR ALL PEOPLE, FOR ALL TIME”
“бүх цаг үеийн туршид, бүгдэдболомжтой”
9-р CGPM нэгжийн систем бий болгох шийдвэргарсан
10-р CGPM 6 үндсэн нэгжийг баталсан
11-р CGPM SI систем - кг, м, с, А, К, кд
11-р CGPM Кр86 цацаргалтаар метрийг тодорхойлсон
13-р CGPM Cs-133 секундийн шинэ тодорхойлолт
14-р CGPM Молийг үндсэн нэгжээр тодорхойлсон
Цахилгааны нэгжийг 2e/h Kj, h/e2 Rkтомъёолсон утгаар
тодорхойлсон
2011
24-р CGPM SI системийн үндсэн 7 нэгжийг байгалийн тогтмолоор
тодорхойлох санал гарсан.
2017
CODATAтогтмолуудын шинэчлэгдсэн утгууд хэвлэгдсэн
2018-11
26-р CGPM
SI системийн шинэчлэлийг 60 орны төлөөлөгчид санал нэгтэйгээр
батлав.
2019.05.20 Шинэчлэгдсэн SI системийг мөрдөж эхэлнэ.
SI товхимол №9
1948
1954
1960
1960
1967
1971
1990
Үндсэн 7 нэгж
-
Метр ( м)
Kилограмм ( кг )
Секунд ( с)
Ампер ( А )
Кельвин ( K )
Кандела ( Кд )
Mоль ( моль )
SI товхимол
BIPM
Утга
Нэр
Нэгж
Тэмдэглэг
ээ
Нэр
Монгол
франц/англи
Тэмдэглэгээ
Олон
Монгол
улс
Урт
L
метр
mètre/metre
м
m
Масс
M
килограмм*
кг
kg
Хугацаа
T
секунд
с
s
Цахилгаан гүйдэл
I
ампер
Kilogramme
/kilogram
Seconde
/second
Ampère
/ampere
А
A
Термодинамикийн
температур
Θ
кельвин
kelvin
К
K
Бодисын тоо хэмжээ
N
моль
mole
моль
mol
Гэрлийн хүч
J
кандел
candela
кд
cd
Вакуум дотор секундыг 1/299 792
458 хуваасантай тэнцүү хугацаанд
гэрлийн туулсан замын уртыг метр
гэнэ. 1983
Вакуум дотор 1 метрийн
зайтай, парралель орших
төгсгөлгүй 2 дамжуулагч
утасны хооронд 2х10-7
Ньютон хүч үүсгэх гүйдлийн
хүчийг Ампер гэнэ. 1948,
1954
Кельвин нь усны гурвалсан
цэгийн термодинамик
температурыг 1/273,15 тай тэнцүү. 1954
Үндсэн төлөвтөө байгаа Цезий-133
атомын хэт нарийн түвшингүүдийн
хооронд болох 9 912 631 770 тэнцүү
давтамжийг секунд гэнэ. 1967
Kилограмм нь массын нэгж
бөгөөд олон улсын прототипийн
масстай тэнцүү. 1889
Моль нь харьцангуй атом
масс нь 12 г байх
нүүрстөрөгчийн атомд
агуулагдах жижиг хэсгүүдийн
тоотой тэнцүү.
NA=6.02214129(27)x1023,
1971
540 ×10-12 герц давтамжтай
монохроматик гэрлийн цацаргалтын
гэрлийн хүчтэй тэнцүү:
683 Люмен Ватт-1 1979
» Олон улсын Килограмм-ийн прототип нь зөвхөн ганц биет
хэлбэрийн тодорхойлолт бөгөөд, албан ёсны хуулбаруудын масс нь
анх тогтоосон утгаас 50 мкг хүртэл өөрчлөгдсөн.
» Амперийн
тодорхойлолт
нь
килограммаас хамаардаг учраас
дээрх өөрчлөлт нь цахилгааны
нэгжүүдэд нөлөөлөх болсон
» Мөн моль, кандел зэрэг нэгжүүдийн
тодорхойлолт нь килограммаас
хамаардаг
» Кельвиний хувьд усны гурвалсан
цэгээр тодорхойлж байсан ба
нэгжийн
тодорхойлолтыг
лабораторид
нарийвчлан
тодорхойлоход хэцүү гэх мэт
»
»
»
»
1889
Pt 90%, Ir 10%
 39 мм, h=39 мм
Pavillon de Breteuil 1672
Max
Planck
1858-1947
1900-аад он
- Нийтээрээ
хэрэглэхэд
тохиромжтой
байх,
- цаг хугацаа, орон
зайн хувьд
тогтвортой байх,
- Байгалийн суурь
тогтмолууд дээр
үндэслэх
» Олон Улсын жин ба хэмжүүрийн
(CGPM) 2011 оны 24-р ерөнхий
бага хурал
“SI” системийн үндсэн 7
нэгжийн
тодорхойлолт
нь
цаг
орон
хугацаа,
зай
хувьд
үл
н
өөрчлөгдөх физикийн үндсэн
тогтмолууд дээр суурилан
гарах ба хаана ч, хэн ч, хэзээ
ч
бий
болгох,
ашиглах
боломжтой байвал зохино”
2019-09-09
• Олон улсын SI систем нь олон улсын худалдаа,
өндөр технологийн үйлдвэрлэл, хүний эрүүл
мэнд, аюулгүй байдал, хүрээлэн буй орчны
хамгаалал, дэлхийн цаг уурын судалгаа болон
суурь шинжлэх ухааны судалгаанд ашиглахад
хүртээмжтэй, хаана ч хэрэглэхэд тохиромжтой
байх тусгай шаардлага
• SI нэгж нь урт хугацаанд тогтвортой байх, биеэ
даасан, практикт хэрэгжүүлэх боломжтой
одоогоор хамгийн дээд түвшинд байгалийн
хууль дээр үндэслэсэн
• Шинэчилсэн SI систем нь CGPM-ийн 24-р
хурлаар баталсан SI үндсэн долоон нэгжийг
физикийн суурь тогтмолуудаас гарган авах
тусгай шаардлагад нийцсэн
• CGPM-ийн 24-р хурлаар тогтоосон, 25-р хурлаар
баталсан нөхцлүүд биелсэн зэргийг үндэслэн
2019 оны 5-р сарын 20-ны өдрөөс эхлэн дараах
Олон улсын нэгжийн системийг мөрдөхөөр
шийдвэрлэж байна.
Tогтмолууд
Цезий -133
атомын
цацаргалт
ын
давтамж
Гэрлийн хурд
Планкийн
тогтмол
Тэмдэглэгэ
э
Тоон утга
∆v(Cs-133) 9 192 631 770
Нэгж
Гц
Гц=с-1
м∙с-1
Ж∙с
м∙с-1
Ж с= кг∙ м2 ∙с-1
с
h
299 792 458
6.626 070 15 ∙10-34
Эгэл цэнэг
Больцман
ы тогтмол
е
к
1.602 176 634· 10-19 Кл
1.380 649 ∙10-23
Ж∙ K-1
Авогадрын тоо
Гэрлийн хүч
NА
Kcd
6.022 140 76∙1023
683
SI –ийн нэгжийн уялдаа
Кл= A∙с
Ж∙ K-1= кг∙м2∙ с-2∙K-1
моль-1 моль-1
Лм∙ Вт-1 Лм∙ Вт-1= кг-1∙м-2с3 ∙кд ∙стр
2019-09-09
Секунд
2019-09-09
Метр
Секунд нь цаг хугацааны нэгж бөгөөд
энэ нь үндсэн төлөвдөө буй Цезий-133
атомын хэт нарийн түвшингийн хооронд
үүсэх шилжилтийн
цацаргалтын
давтамжийн ∆vcs = 9 192 631 770 Гц
тогтмол утгаар тодорхойлогдоно. Үүнд:
Давтамжийн нэгж Гц нь с-1 –тэй тэнцүү.
Метр нь уртын нэгж бөгөөд энэ нь
вакуумд тархах гэрлийн хурдны с=299
792 458 м/с тогтмол утгаар
тодорхойлогдоно. Үүнд: секунд нь
Цезий-133 атомын хэт нарийн
түвшингийн
цацаргалтын
∆vc
s
давтамжаар тодорхойлогдоно.
1s =
9 192 631770
∆𝑣Cs
𝑐
s
299 792 458
𝑐
1m  30.663 319
∆𝑣𝐶𝑠
1m =
Кандел
Кандел нь тодорхой чиглэл дэх гэрлийн эрчмийн нэгж
бөгөөд энэ нь 540 ∙1012 Гц давтамж бүхий монохроматик
цацаргалтын Kcd=683 Лм∙Вт-1 гэрлийн хүчний тогтмол утгаар
тодорхойлогдоно. Үүнд: Лм∙Вт-1 нь кд∙стр∙Вт-1 эсвэл кг-1∙м2∙с3∙кд∙стр –тай тэнцүү ба килограмм, метр, секунд нь h, с,
∆vcs –аартодорхойлогдоно
1cd =
𝐾𝑐𝑑
683
kg m2s−3str−1
2019-09-09
1cd  2.614 8301010 𝐶𝑠 2 ℎ𝐾𝑐𝑑
1 kg=
ℎ
6.626 070 15× 10−34
1 kg  1,475 5214 × 1040
m−2s
ℎ∆𝑣𝐶𝑠
𝑐2
2019-09-09
“Килограмм” - тэмдэглэгээ нь [кг]
Килограмм нь массын нэгж бөгөөд Планкийн тогтмолын
h=6.626 070 15 ∙10-34 Ж∙с утгаар тодорхойлогдоно. Үүнд:
Планкийн тогтмолын нэгж Ж∙с нь кг∙ м2 ∙с-1 -тэй тэнцүү бөгөөд
метр, секунд нь вакуум дах гэрлийн хурд ба Цезий-133 атомын
хэт
нарийн
түвшингийн
цацаргалтын
давтамжаар
тодорхойлогдоно.
 “Килограмм”-ын тогтоосон утгуудын нийцтэй байдлыг олон улсын
түлхүүр харьцуулалтаар хангана.
 Килограммыг SI-ийн тодорхойлолтын дагуу бий болгоогүй
хэрэглэгчдийн хувьд нэгж дамжуулалтаа одоогийн эх сурвалжаас
(BIPM, үндэсний хэмжил зүйн хүрээлэн, итгэмжлэгдсэн лаборатори)
хангасан хэвээр байна.
 Үндэсний хэмжил зүйн хүрээлэнгийн (NMI) шалгалт тохируулга ба
хэмжлийн чадавхи буюу эргэлзээ нь энгийн хэрэглэгчид
нөлөөлөхгүй юм.
Ватт жингийн арга
Цахиур-28 бөмбөрцөг
1 A=
𝑒
1.602 176 634 × 10−19 s−1
1A  6.789 687108 vCse
“Ампер” - тэмдэглэгээ нь *А+
Ампер нь цахилгаан гүйдлийн хүчний нэгж бөгөөд
энэ нь эгэл цэнэгийн e=1.602 176 634·10-19 Кл тогтмол
утгаар тодорхойлогдоно. Үүнд: эгэл цэнэгийн нэгж Кл
нь A∙с–тэй тэнцүү ба секунд нь ∆vcs-ийн утгаар
тодорхойлогдоно.
2019-09-09
 1990 онд хийгдсэн өөрчлөлөөс шинэчилсэн SI системд шилжихэд цахилгааны бүх
нэгжүүдэд бага зэргийн өөрчлөлт орно.
 Үүнд: Вольт ойролцоогоор нэг саяд 0.1-ээр, Ом түүнээс ч багаар өөрчлөгдөх учир дийлэнх
хэрэглэгчдийн хувьд ямар нэгэн залруулга хийх шаардлага гарахгүй юм.
 Харин өндөр нарийвчлалын түвшинд ажиллаж байгаа ажилтнууд өөрсдийн эталоны
утгыг өөрчилж, хэмжлийн эргэлзээний тооцоог хянан үзэх шаардлагатай болно.
CCEM Guidelines for Implementation of the ‘Revised SI’
1K =
1.380 649×10−23
𝑘
1K  2.2666653
kg m2s−2
𝐶𝑠ℎ
𝑘
2019-09-09
“Кельвин” - тэмдэглэгээ нь *К+
Кельвин нь термодинамикийн температурын нэгж бөгөөд энэ нь
Больцманы тогтмолын k=1.380 649∙10-23 Ж∙K-1 утгаар тодорхойлогдоно.Үүнд
Больцманы тогтмолын нэгж Ж∙K-1 нь кг∙м2∙ с-2 ∙K-1 – тэй тэнцүү бөгөөд кг, м,
с нь h, с, ∆vcs –аартодорхойлогдоно.
 Практикт болон нэгж дамжуулалтад шууд нөлөө үзүүлэхгүй
 Ихэнх хэрэглэгчдийн хувьд анзаарагдахгүй
 Илүү шинэ (хэт өндөр температурын хэмжил) хэмжлийн техникийг боловсруулах,
хөгжүүлэх боломжийг олгож байна.
 Кельвинийг практикт хэрэгжүүлэх зөвлөмжөөр термодинамикийн температурыг
хэмжих анхдагч арга аргачлалыг тайлбарласан бөгөөд энэ нь ITS-90 болон PLTS2000-д тогтоосон хуваарьтай ижил юм.
1mol =
6.022 140 76 ×1023
𝑁
𝐴
“Moль” – тэмдэглэгээ нь [моль]
Моль нь бодисийн тоо хэмжээний нэгж бөгөөд нэг мольд Авогадрын
тогтмол NA=6.022 140 76∙1023 тооны жижиг хэсгүүд агуулагдана.
Авогадрын тоог моль-1 нэгжээр илэрхийлнэ.
2019-09-09
 эгэл хэсгүүдийн тогтоосон (ихэвчлэн атом эсвэл молекул) тоогоор
тодорхойлогдож цаашид массын нэгж килограммаас үл хамаарна.
 Молийн нэгж дамжуулалтыг үелэх систем дэх атом масс болон
молийн масс(Мu)-ын тогтмол утга, массын хэмжлийг ашигласан өмнөх
бүх зарчим болон бусад аргуудаар бий болгоно.
SI СИСТЕМИЙН УЛАМЖИЛСАН НЭГЖҮҮД
¹
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Хэмжигдэхүүн
Нэр
Тэмдэглэгээ
Талбай
Эзэлхүүн
Хурд
Хурдатгал
Долгионы тоо
Нягт
7. Гадаргуугийн нягт
8. Хувийн эзэлхүүн
A
V
v
A
, 

A

Нэгж
Тэмдэглэгээ
англи
монгол
m2
м2
m3
м3
m/s
м/c
m/s2
м/c2
m-1
м-1
kg/m3
кг/м3
kg/m2
m3/kg
кг/м2
м3/кг
9. Гүйдлийн нягт
j
A/m2
A/м2
10 Соронзон орны
. хүчлэг
H
A/m
A/м
SI СИСТЕМИЙН ТУСГАЙНЭРБҮХИЙ УЛАМЖИЛСАН НЭГЖҮҮД
¹ Уламжилсан хэмжигдэхүүн
Хавтгай өнцөг
Биет өнцөг
Давтамж
Хүч, жин
Даралт,механик хүчдэл
Эгерги, ажил, дулааны тоон
хэмжээ
7. Чадал, энергийн урсгал
8. Цахилгаан цэнэг, цахилгааны
тоон хэмжээ
9. Цахилгаан потенциал,
потенциалын ялгавар, цахилгаан
хүчдэл, цахилгаан хөдөлгөгч хүч
10.Цахилгаан багтаамж
1.
2.
3.
4.
5.
6.
SI системийн уламжилсан нэгж
Тэмдэглэгээ
Нэр
англи
монгол
Радиан
rad
рад
Стерадиан
sr
ср
Герц
Hz
Гц
Ньютон
N
Н
Паскаль
Pa
Па
Жоуль
J
Ж
м/м
м2/м2
с-1
кг м с-2
кг м-1 с-2
кг м2 с-2
Ватт
Кулон
W
c
Вт
кл
кг м2 с-3
Вольт
V
В
кг м2 с-3 А-1
Фарад
f
ф
кг-1 м-2 с4 А2
SI СИСТЕМИЙН ТУСГАЙНЭРБҮХИЙ УЛАМЖИЛСАН НЭГЖҮҮД
Ом

Ом
кг м2 с-3А-2
Сименс
Вебер
Тесла
S
Wb
T
См
Вб
Тл
кг-1 м-2 с3 А2
кг м2 с-2 А-1
кг с-2 А-1
Генри
Люмен
Цельсийн
градус
Люкс
Беккерель
H
Lm
C
Гн
Лм
С
кг м2 с-2 А-2
Кд ср
С = K
Lx
Bd
Лк
Бк
Кд ср м-2
с-1
Ge
Гр
м2 с-2
Sy
Зв
м2 с-2
11 Цахилгаан эсэргүүцэл
12 Цахилгаан дамжуулах чадвар
13.Соронзон урсгал
14.Соронзон урсгалын нягт,
соронзон нөлөөлөл
15.Нөлөөлөл
16.Гэрлийн урсгал
17.Цельсийн температур
18.Гэрэлтэх чадвар
19.Цацраг идэвхит бодисын
идэвхижилт
20.Ионжуулагч цацрагийн
шингээгдсэн тун, керма,
шингээгдсэн тунгийн үзүүлэлт
21.Цацрагийн эквивалент тун
Грей
Зиверт
SI СИСТЕМИЙН НЭГЖҮҮДТЭЙ НЭГЭН АДИЛ ХЭРЭГЛЭГДЭХ НЭГЖҮҮД
¹
1
2
3
4
5
6
7
8
Хэмжигдэхүү
н
Нэгж
Тэмдэглэгээ
Нэр
англи
Монгол
min
мин
Цаг хугацаа минут
цаг
h
ц
хоног
d
хон


Хавтгай өнцөг градус
минут
„
„
секунд
“
“
талбай
гектар
ha
га
тонн
T
т
Цул /масс/
далтон
Da
Да
Энерги
электрон вольт
ey
эв
эзэлхүүн
литр
l, L
л
Шугаман нягт текс
tex
текс
Даралт
mmHg
ммМуб
миллиметр мөнгөн
усны багана
бар
bar
бар
SI нэгжээр илэрхийлбэл
1 мин = 60 с
1 ц = 1 мин = 3600 с
1 хон = 24 ц = 86400 с
1 = (/180) рад
1‟= (1/60) = (/10800) рад
1” = (1/60)‟ = (/648000) рад
1 га = 1 гм2 = 104 м2
1 т = 103 кг
1 Да = 1,660 539 040 (20)  10-27 кг
1 эв = 1,602176634 10-19 Ж
1 л = 1 дм3 = 10 см3 = 10-3 м3
1 ммМуб ≈ 133.322 Па
1 бар = 0.1 МПа = 100 кПа = 105 Pa
SI СИСТЕМИЙН АРАВТЫН ЭМХТГЭСЭН, ХУВИЛСАН НЭГЖИЙГ
ҮҮСГЭХ УГТВАРУУД, ТЭДГЭЭРИЙН ТЭМДЭГЛЭГЭЭ
Үржвэр
Угтварын нэр
1024
1021
1018
1015
1012
109
106
103
102
101
10-1
10-2
10-3
10-6
10-9
10-12
10-15
10-18
10-21
10-24
Ютта
Зетта
Экса
Пета
Тера
Гига
Мега
Кило
Гекто
Дека
Деци
санти
милли
микро
нано
пико
фемто
атто
зепто
Юкто
Тэмдэглэгээ
Олон улсын
Монгол
Y
Ю
Z
З
E
Э
P
П
T
Т
G
Г
M
М
к
к
h
г
da
да
d
д
с
с
m
м
мк

n
н
p
п
f
ф
a
а
z
з
у
у
SI – физик, химийн үзэгдлийг тодорхойлох
систем
Δx
хурд:
v= Δt
хүч:
F =ma=m
Энерги:
E =FΔx=m (Δx)
(Δt )2
чадал:
m(Δx)2
F
P= =
Δt (Δt ) 3
даралт:
mΔx
p= F=
A (Δt )2l2
нягт:
ρ = m=m3
V l
Δx
(Δt )2
2
34
SI – физик, химийн үзэгдлийг тодорхойлох систем
Хийн шинж чgанарpg :V =ng RTZ ( p,T )
n
Эргэлтийн хурд: ω = Δt
Дулаан тэлэлт: Δl =lαΔT
давтамж:
1
f = n=
Δt τ
эсэргүүцэл:
R= I
U
Цахилгаан чадалP: =U ⋅I
гэрэлтэлт:
F
Ev = =
A
Iv Ω
A
C12H26(l) +37 /2 O2(g) → 12 CO2(g) + 13 H2O(g)
35
Паскаль-ийн гаргалгаа
• Тусгай нэр бүхий нэгж: 1 Pa = 1 m
-1
kg s-2
Даралтын тодорхойлолт:p
piston
Нэгжийн гаргалгаа:
=F
A
Бүлүүрийг өргөж буй хүч F1 :
cylinder
F1 = pA
Бүлүүрийг доош нь дарж буй хүч F2 :
F2=mg
Тэнцвэрийн байрлал:
Ачаат бүлүүрт манометр
F1= F2 ⇒ p=
mg
A
48
SI broshure
SI системд нэгжийн тэмдэглэгээг бичиг дүрмийг заасан.
- нэгж ба түүний угтваруудыг times new roman
/upright / босоо фонтоор бичнэ.
- Нэгжийн нэр угтвар цугтаа бичигдэнэ.
milligram, milli-gram kilopascal, kilo-pascal
- Уламжилсан нэгжийн нэрийг салгаж эсвэл
дундуур зураастай бичнэ.
pascal second, or pascal-second
- Хэмжигдэхүүний нэрийг гол төлөв дан үсгээр times new
roman ташуу /italic / фонтоор бичнэ.
v = 25 m/s
T = 293 K T/K =
C-Cm
293. Umax = 1000 V
U = 1000 V .
198
1
199
4
SI системийн нэгж хэрэглэх болсон. 1979
kys БНМАУ-ын СнЗ-ийн 414-р тогтоол
Хэмжлийн нэгдмэл байдлыг хангах тухай
хууль
Хэмжлийн нэгжийг хэрэглэх журам
199
6
2019-09-09
201
3
ЗГ-ын 320-р тогтоол
Олон улсын жин хэмжүүрийн хорооны харилцан
хүлээн зөвшөөрөх хэлэлцээрт нэгдсэн CIPM
MRA
1970-1988 он - Улсын эталон
Цаг давтамж- 1979 он,
2012-2014 он- Улсын эталоны шинэчлэл
• Цагийн эталон -Цезий – 133 атом цаг ,
тогтворжилт 5 x 10-15
• Уртын анхдагч эталон - RWS-NL150 He-Ne лазер үүсгүүр
/2013 он/ Долгионы урт 633 нм, U = 5×1011
2019-09-09
• 1996 он - Улсынэталон
• Массын эталон - 1 кг-ын туухай
U = 0.084 мг
-Хувьсах хүчдэл, гүйдлийн эталон - 2003 он
- 1000 V, 10 A, 10 Hz – 1MHz
U = 1335μВ/В, 5 ~125 µА/А
-
Тогтмол хүчдэл – 1999 он
2002 он - тогтмол эсэргүүцэл,/ороомог/
( 10-3 - 106) Ω
U = 0.2 µΩ/Ω – 3 µΩ/Ω
2019-09-09
Эрчим хүчний чадлын эталон – 2003, 2015
- 480 V, 120 A, 0-360 degree
U = – 0.004 %
• Температур - Цагаан
алтан эсэргүүцлийн
термометр (-50  620) °С,
• Усныгурвалсанцэг
• 1999 - Эзэлхүүн – эталон
шилэн пипетка (1 л 
10л)
• 2002 - Даралтын эталон - Ачаат
бүлүүрт манометр (-0.1  70) MPa
2019-09-09
• 2001 - Нягт эталон- DMA 5000 (03) г/см3 төхөөрөмж.
• No quality without quality control,
•
•
•
•
No quality control without measurements,
No measurements without calibration,
No calibration without accredited laboratories,
No accredited laboratories without
traceability,
• No traceability without measurement
standards,
• No measurement standards without
METROLOGY.
Анхаарал тавьсанд баярлалаа
Скачать